✅ وضعیت ایران
در ایران طبق گزارشها سطح زیرکشت زیتون حدود ۱۰۲ هزار هکتار است.
بخشی از این باغها بارور هستند؛ گفته میشود حدود ۴۸ هزار هکتار باروراند و بقیه ممکن است هنوز جوان باشند یا کامل بهرهبرداری نشوند.
با توجه به ظرفیت اراضی مستعد، گفته شده است که ایران میتواند تا ۵۰۰ هزار هکتار زیر کشت زیتون ببرد.
بنابراین، در مقایسه با ظرفیت بالقوه، ایران هنوز در مراحل توسعه است و بخش عمدهای از اراضی مستعد به کشت زیتون نرسیدهاند.
🌍 وضعیت جهانی — کشورهای پیشرو زیتون
زمینهای زیتونکاری در جهان (باغات تجاری زیتون) حدود ۱۱.۶ میلیون هکتار است.
کشورهای اصلی زیتونکار عمدتاً در منطقه مدیترانهاند.
به عنوان نمونه:
کشورسطح زیرکشت زیتون (باغات)
اسپانیاحدود ۲٫۶۵ میلیون هکتار
تونسحدود ۱٫۹۳ میلیون هکتار
مراكش (مراکش)حدود ۱٫۲۱۵ میلیون هکتار
ایتالیاحدود ۱٫۰۸ میلیون هکتار
ترکیهحدود ۹۰۳ هزار هکتار
یعنی حتی کوچکترین از این کشورها هم — مثل ترکیه با ~۹۰۰ هزار هکتار — چند برابر سطح زیرکشت ایران است.
بخش عمده تولید جهانی زیتون و روغن زیتون در این کشورها انجام میشود.
📊 نتیجه: جایگاه ایران در مقایسه
سطح زیرکشت زیتون در ایران (تقریباً ۰.۱۰–۰.۱۲ میلیون هکتار) نسبت به کشورهای مدیترانهای پیشرو بسیار پایین است.
اگر ظرفیت اراضی مستعد محقق شود (تا ~۵۰۰ هزار هکتار)، ایران میتواند رشد قابلتوجهی داشته باشد — اما فعلاً فاصله زیاد است.
کشورهای پیشرو سطح زیرکشت چند میلیون هکتاری دارند؛ یعنی ایران در این زمینه جز کشورهای کوچکتر است.
با این حال، ایران در حال توسعه باغات زیتون است و پتانسیل افزایش قابلتوجهی دارد.
🌍 جدول مقایسه کشورهای بزرگ و ایران
کشور / منطقه زیرکشت زیتون (≈ هکتار) سهم تقریبی از سطح زیرکشت جهانی
اسپانیا ~ 2,650,000 هکتار ≈ 22.7٪
تونس ~ 1,934,447 هکتار ≈ 16.6٪
مراکش ~ 1,214,934 هکتار ≈ 10.4٪
ایتالیا ~ 1,080,060 هکتار ≈ 9.2٪
ترکیه ~ 903,061 هکتار ≈ 7.7٪
یونان ~ 840,620 هکتار ≈ 7.2٪
الجزایر ~ 482,055 هکتار ≈ 4.1٪
پرتغال ~ 380,880 هکتار ≈ 3.3٪
سوریه ~ 674,767 هکتار ≈ 5.8٪
لیبی ~ 215,178 هکتار ≈ 1.8٪
ایران ~ 102,000 هکتار (برخی منابع 103,530 هکتار) ≈ 0.9٪
> ⚠️ توضیح درباره ارقام و دقت آنها
برای کشورهای مدیترانهای، آمار بر پایه منابعی است که «منطقه زیرکشت زیتون» را به میلیونها هکتار گزارش دادهاند.
برای ایران، ارقام به طور متفاوت در منابع گزارش شدهاند؛ طبق گزارش رسمی International Olive Council (IOC) سطح زیرکشت در سال 2021/22 حدود 103,530 هکتار است.
«سهم جهانی» بر پایه تقسیم بر کل تقریبی سطح زیرکشت جهانی — 11.69 میلیون هکتار.
📌 نکات مهم نتیجهگیری
کشورهای پیشرو زیتونکاری — مانند اسپانیا، تونس، مراکش، ایتالیا، ترکیه و یونان — هر کدام سطح زیرکشت در حد صدها هزار یا چند میلیون هکتار دارند؛ یعنی دهها برابر ایران.
سهم ایران از سطح زیرکشت جهانی کمتر از ۱٪ است؛ یعنی ایران در مقایسه با کشورهای مدیترانهای زیتونکار، جایگاه کوچکتری دارد.
این نشان میدهد که اگرچه ایران زیتون کشت میکند، اما همچنان عقبتر از کشورهای پیشرو است.
با این حال، ایران پتانسیل توسعه — چه به لحاظ اراضی مستعد، چه به لحاظ افزایش عملکرد — دارد؛ اگر شرایط، سیاستها و سرمایهگذاری مناسب فراهم شود، میتوان سهم را افزایش داد.